NOMINATIES


PIETER BOSKMA, ZELF

Pieter Boskma - Zelf

(De Bezige Bij, 2014)

 

Uit het juryrapport bij de nominatie:In Zelfdoet Pieter Boskma een buitengewone poging om te verwoorden hoe de rouw om zijn vrouw doorwerkt tot in de kern van zijn dichterlijke persoonlijkheid. Zoekend naar een uitgang uit de rouw bewandelt hij een veelsporig ‘Padenpad’ in de vorm van 39 zelfportretten. Boskma beroept zich op de eeuwenoude wijsheden die liggen opgeslagen in de klassieke genres van klaagzang en epos. Hij gebruikt ritmewisselingen en stijlfiguren om de artificialiteit van het zelfbegrip uit te lichten. Dit proces van wording heeft op de dichter een geneeskrachtige uitwerking, al gaat het einde van de rouw gepaard met een afscheid van het zelf dat zijn vrouw heeft liefgehad. Wat overblijft is een ‘verbeeld’ of poëtisch zelf dat niet vastligt, maar zich voortbeweegt met een ‘in zichzelf besloten gang van schoonheid en voltooiing.’

De bundel Zelf bestaat uit veertig zelfportretten, maar anders dan wat zo goed bij het huidige tijdgewricht zou passen zijn het geen zelfportretten van iemand die vol is van zichzelf. Integendeel; scherp, oprecht en nietsontziend in de mate waarin rouw, verdriet, levenslust, vertwijfeling en de opdracht te leven worden verwoord, dienen deze poëtische zelfportretten niet de bevestiging maar de ontleding van een zelf. Poëzie biedt misschien wel meer waarheid dan het leven. Poëzie is echter dan de realiteit, lijkt Boskma te suggereren. ‘..ik dacht van top tot teen en het geschiedde reeds. / Ik word een theorie, bewezen door mijn leven: / men vormt uit zichzelf het ontbrekende gegeven.‘

Zelf kan gezien worden als het slotdeel van een drieluik dat begon met Doodsbloei, de bundel waaraan hij enkele maanden na de dood van zijn vrouw, in 2008 begon. Doodsbloei en de bundel Mensenhand die daarna kwam waren aangrijpende en bezielde pogingen om zich te ontworstelen aan de waanzin van de rouw. In Zelf wordt de stap gezet die afscheid van de rouw paart aan de omarming van de weelde die in taal, emoties, poëzie en schoonheid schuil gaat. Deze poëzie kijkt voortdurend vooruit, zoekt een weg die na het verleden komt. ‘…meer het verlangen / om zich ook te kunnen voortbewegen, niet bij regen, vorst of storm / hier op zijn plaats te moeten blijven, maar zelf in staat beschutting / op te zoeken in het woud of in de luwte van een flatgebouw –‘ En wij lezen op overtuigende wijze hoe het gedicht de werkelijkheid omvat  - ‘ik moet het doen met het gedicht,’ zegt Boskma in zijn Monomaan zelfportret – en uit zichzelf een nieuwe werkelijkheid de wereld in brengt: ‘En elk gedicht vangt aan achter zijn laatste punt’. Aan ons om in die wetenschap te lezen.

Kees 't Hart introduceert Pieter Boskma from Poetry International on Vimeo.

 

Ontwakend zelfportret

Voor Remco Campert

Terwijl ik de tram in stapte dacht ik aan de zee.
Maar al wat er ruiste, wat er aan golven brak
stak aan een draadje in de meeste oren om mij heen.
En laten we ter stede maar niet spreken van de geuren.

Toch was het een prachtdag: de zon verscheen
boven de Herengracht, die licht begon te geven,
de mooiste meisjes fietsten blozend door de
katerloze ochtend, en nergens een hinderlaag.

Ik spoorde rustig voort, ik leefde op omdat ik dacht
dat ik het verplicht was aan mijn omgekomen liefde.
Men zit vast aan iets waarin men ging geloven
al betwijfelt men dat minstens even sterk.

Hoop en vrees, een koppig koppel dat elkaar
nooit loslaat, maar ik spoorde rustig voort
langs regel na stillere regel, hopend op de volgende,
vrezende dat die niet kwam – al hoeveel jaar.

Museumplein, ik moest eruit en alles klopte weer.
Ik stak schuin over het gras naar mijn nieuwe
uitgeefhuis, het vers was bijna af, een merel
zong brutaal op het Amerikaanse consulaat.

Dit was de dag, ik keek omhoog, ja, dit was de dag.

 

Beluister het gedicht 'zelfportret als vieze oude man'

Lees en luister hier naar meer gedichten van Pieter Boskma... 

Pieter Boskma – Ontwakend Zelfportret https://vimeo.com/149387152

Pieter Boskma leest 'Ontwakend zelfportret' from Poetry International on Vimeo.

Pieter Boskma – Zelfportret als vieze oude man https://vimeo.com/149387159

Pieter Boskma leest 'Zelfportret als vieze oude man' from Poetry International on Vimeo.

De mooiste meisjes fietsten blozen door de katerloze ochtend

Download deze afbeelding en deel!